{"id":35995,"date":"2025-06-11T06:00:00","date_gmt":"2025-06-11T12:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/?p=35995"},"modified":"2025-06-10T23:16:28","modified_gmt":"2025-06-11T05:16:28","slug":"semilla-de-tul-un-valioso-recurso-ambiental-es-rescatado-en-el-lago-de-atitlan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/semilla-de-tul-un-valioso-recurso-ambiental-es-rescatado-en-el-lago-de-atitlan\/","title":{"rendered":"Semilla de Tul: un valioso recurso ambiental es rescatado en el Lago de Atitl\u00e1n"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"35995\" class=\"elementor elementor-35995\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-49cad45 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"49cad45\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1826251 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1826251\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">En la actualidad la semilla de Tul es resguardada y cuidada por las manos de artesanos guatemaltecos. <\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-7046b0e e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7046b0e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-db6419a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"db6419a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>En las profundidades de los humedales, lagunas y r\u00edos de Guatemala crece una planta acu\u00e1tica ancestral conocida como tule o tul (Schoenoplectus spp.), cuyas semillas han sido redescubiertas por su valor cultural, ecol\u00f3gico y artesanal.<\/p><p><a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/baja-verapaz-tierra-de-trabajo-del-gran-rabinal-achi-y-el-salto-de-chilasco\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Esta planta, con ra\u00edces profundas en la historia maya<\/a>, est\u00e1 siendo rescatada por comunidades que buscan preservar su legado y darle nuevos usos en el presente.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-3bc83c5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"3bc83c5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-aab8e40 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"aab8e40\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u00bfQu\u00e9 es la semilla de tul?<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-f267430 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"f267430\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fd6b99e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"fd6b99e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>La semilla de tul proviene del tule, una especie de junco o carrizo que crece en zonas h\u00famedas como el lago de <a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/atitlan-lago-de-atitlan\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Atitl\u00e1n<\/a>,<a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/departamentos-de-guatemala-izabal-es-la-puerta-del-caribe\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> Izabal<\/a>, <a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/departamentos-de-guatemala-peten-es-un-baul-de-tesoros-prehispanicos-y-ecologicos\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Pet\u00e9n<\/a> y la costa sur del pa\u00eds. Estas semillas son peque\u00f1as, de color oscuro y resistentes, y han comenzado a ganar relevancia tanto en el campo de la etnobot\u00e1nica como en la producci\u00f3n artesanal y ornamental.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-ebc10c6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"ebc10c6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-326a64d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"326a64d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Beneficios y usos<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-7b00016 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7b00016\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f950544 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f950544\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div>La semilla de tul no solo posee un valor ecol\u00f3gico al formar parte de los ecosistemas acu\u00e1ticos que protegen la biodiversidad y controlan la erosi\u00f3n, sino que tambi\u00e9n ha sido adoptada por artesanos y curanderos tradicionales. Algunos de sus usos y beneficios son:<\/div><div><strong>\u2022Decorativos:<\/strong> Se utilizan en la elaboraci\u00f3n de collares, pulseras, aretes y otros accesorios artesanales, muchas veces combinados con hilos naturales o cuentas de barro.<\/div><div><strong>\u2022Medicinales (tradicionales):<\/strong> En algunas comunidades se ha usado en infusiones o preparados para aliviar malestares, aunque este uso es menos com\u00fan y no ha sido ampliamente documentado.<\/div><div><strong>\u2022Culturales:<\/strong> Se cree que llevar consigo un collar con semillas de tul ayuda a atraer buenas energ\u00edas y protecci\u00f3n espiritual.<\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-b3e2b78 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"b3e2b78\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-68728d6 elementor-invisible elementor-widget elementor-widget-facebook-embed\" data-id=\"68728d6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_animation&quot;:&quot;zoomInDown&quot;}\" data-widget_type=\"facebook-embed.default\">\n\t\t\t\t\t<div style=\"min-height: 1px\" class=\"elementor-facebook-widget fb-post\" data-href=\"https:\/\/www.facebook.com\/photo?fbid=1107821618046364&#038;set=pcb.1107823811379478\" data-show-text=\"false\"><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-b4e9ac5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"b4e9ac5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ba9827e elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ba9827e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u00bfPor qu\u00e9 es importante rescatarla?<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-a2ce727 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"a2ce727\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6335229 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6335229\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div>El rescate de la semilla de tul responde a varias urgencias:<\/div><div><strong>\u2022Recuperar saberes ancestrales:<\/strong> Durante la \u00e9poca prehisp\u00e1nica, los mayas ya utilizaban el tul no solo para tejer petates y canastos, sino tambi\u00e9n en rituales y ofrendas. Su semilla, aunque menos visible, formaba parte del entorno sagrado y cotidiano.<\/div><div><strong>\u2022Sostenibilidad:<\/strong> El tul es una planta nativa que no requiere fertilizantes ni pesticidas. Revalorizar sus semillas promueve una econom\u00eda m\u00e1s amigable con el ambiente.<\/div><div><strong>\u2022Fortalecimiento comunitario:<\/strong> Varias asociaciones de mujeres artesanas, especialmente en Solol\u00e1, Alta Verapaz y Retalhuleu, est\u00e1n utilizando la semilla como materia prima para productos que les permiten generar ingresos sin abandonar sus comunidades.<\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-44c2467 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"44c2467\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-627c5df elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"627c5df\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Artesan\u00edas que se elaboran<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-607fa37 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"607fa37\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-42891fb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"42891fb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Con la semilla de tul se elaboran collares, pulseras, rosarios, adornos para ropa, bolsos e incluso cuadros decorativos. En algunos mercados artesanales de Guatemala, especialmente en Panajachel, Chichicastenango y <a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/atitlan-lago-de-atitlan\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Santiago Atitl\u00e1n,<\/a> es posible encontrar estas piezas, muchas de las cuales reflejan s\u00edmbolos mayas o figuras de la naturaleza.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-bb49f45 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"bb49f45\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3930d39 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3930d39\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Referencia prehisp\u00e1nica<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-8395418 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"8395418\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-450cdb9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"450cdb9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Los registros arqueol\u00f3gicos y etnobot\u00e1nicos muestran que el tul fue ampliamente utilizado por los mayas. Aunque la documentaci\u00f3n sobre el uso espec\u00edfico de la semilla es escasa, se sabe que los juncos de tul serv\u00edan para tejer techos, tapetes ceremoniales y para marcar territorios sagrados. En las ofrendas halladas en cenotes y sitios rituales se han encontrado restos de estas plantas, lo que indica su rol simb\u00f3lico.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-8104d40 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"8104d40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-49173b4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"49173b4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u00bfD\u00f3nde hay m\u00e1s?<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-5023603 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5023603\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b1af262 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"b1af262\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div>Las zonas donde a\u00fan se encuentran grandes extensiones de tul incluyen:<\/div><div><a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/atitlan-lago-de-atitlan\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u2022Lago de Atitl\u00e1n<\/a>, especialmente en Santiago y San Juan La Laguna.<\/div><div>\u2022<a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/baja-verapaz-tierra-de-trabajo-del-gran-rabinal-achi-y-el-salto-de-chilasco\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Laguna de Chixoy, en el norte de Baja Verapaz<\/a>.<\/div><div><a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/departamentos-de-guatemala-izabal-es-la-puerta-del-caribe\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u2022Riberas del r\u00edo Dulce, en Izabal.<\/a><\/div><div>\u2022<a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/departamentos-de-guatemala-peten-es-un-baul-de-tesoros-prehispanicos-y-ecologicos\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00c1reas pantanosas de Sayaxch\u00e9, Pet\u00e9n.<\/a><\/div><div>\u00a0<\/div><div>Estas \u00e1reas se han convertido en puntos clave para proyectos de reforestaci\u00f3n y uso responsable del tul, liderados por ONGs ambientales y cooperativas artesanales.<\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-0295e02 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"0295e02\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c00ab8f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"c00ab8f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Un s\u00edmbolo de identidad<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-60c8c8c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"60c8c8c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9e326c6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9e326c6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/atitlan-lago-de-atitlan\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Para muchos pueblos ind\u00edgenas, el tul representa resistencia, arraigo y conexi\u00f3n con la tierra y el agua<\/a>. Su semilla, peque\u00f1a, pero poderosa, encierra siglos de historia y abre posibilidades de futuro. En un pa\u00eds donde la tradici\u00f3n y la innovaci\u00f3n van de la mano, rescatar y revalorizar elementos como esta semilla es tambi\u00e9n una forma de reafirmar la identidad.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-3bd3044 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"3bd3044\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-446c047 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"446c047\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Conoce m\u00e1s sobre Guatemala, ac\u00e1...<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div data-particle_enable=\"false\" data-particle-mobile-disabled=\"false\" class=\"elementor-element elementor-element-51c7813 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"51c7813\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-55429de elementor-grid-eael-col-3 elementor-grid-tablet-eael-col-2 elementor-grid-mobile-eael-col-1 elementor-widget elementor-widget-eael-post-grid\" data-id=\"55429de\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;eael_post_grid_columns&quot;:&quot;eael-col-3&quot;,&quot;eael_post_grid_columns_tablet&quot;:&quot;eael-col-2&quot;,&quot;eael_post_grid_columns_mobile&quot;:&quot;eael-col-1&quot;}\" data-widget_type=\"eael-post-grid.default\">\n\t\t\t\t\t<div id=\"eael-post-grid-55429de\" class=\"eael-post-grid-container\">\n            <div class=\"eael-post-grid eael-post-appender eael-post-appender-55429de eael-post-grid-style-one\" data-layout-mode=\"masonry\"><article class=\"eael-grid-post  eael-post-grid-column eael-pg-post-10236 category-guate-nuestra\" data-id=\"10236\">\n        <div class=\"eael-grid-post-holder\">\n            <div class=\"eael-grid-post-holder-inner\"><div class=\"eael-entry-media\"><div class=\"eael-entry-overlay fade-in\"><i class=\"far fa-hand-pointer\" aria-hidden=\"true\"><\/i><a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/10-datos-que-ya-sabias-o-quiza-no-acerca-del-lago-de-izabal\/\"><\/a><\/div><div class=\"eael-entry-thumbnail \">\n                <img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"773\" height=\"773\" src=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/lago-izabal.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-11924\" alt=\"Lago rodeado de naturaleza verde y monta\u00f1as, vista a\u00e9rea, paisaje natural en una regi\u00f3n tranquila y esc\u00e9nica.\" srcset=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/lago-izabal.webp 773w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/lago-izabal-300x300.webp 300w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/lago-izabal-150x150.webp 150w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/lago-izabal-768x768.jpg 768w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/lago-izabal-75x75.webp 75w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/lago-izabal-750x750.webp 750w\" sizes=\"(max-width: 773px) 100vw, 773px\" \/>\n            <\/div>\n        <\/div><div class=\"eael-entry-wrapper\"><header class=\"eael-entry-header\"><h2 class=\"eael-entry-title\"><a class=\"eael-grid-post-link\" href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/10-datos-que-ya-sabias-o-quiza-no-acerca-del-lago-de-izabal\/\" title=\"10 datos que ya sab\u00edas (o quiz\u00e1 no) acerca del Lago de Izabal\">10 datos que ya sab\u00edas (o quiz\u00e1 no) acerca del Lago de Izabal<\/a><\/h2><\/header><div class=\"eael-entry-content\">\n                        <div class=\"eael-grid-post-excerpt\"><a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/10-datos-que-ya-sabias-o-quiza-no-acerca-del-lago-de-izabal\/\" class=\"eael-post-elements-readmore-btn\">CONOCE SU HISTORIA <\/a><\/div>\n                    <\/div><\/div><\/div>\n        <\/div>\n    <\/article><article class=\"eael-grid-post  eael-post-grid-column eael-pg-post-16274 category-guate-nuestra\" data-id=\"16274\">\n        <div class=\"eael-grid-post-holder\">\n            <div class=\"eael-grid-post-holder-inner\"><div class=\"eael-entry-media\"><div class=\"eael-entry-overlay fade-in\"><i class=\"far fa-hand-pointer\" aria-hidden=\"true\"><\/i><a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/uaxactun-el-legado-astronomico-y-cultural-de-los-mayas-en-el-corazon-del-peten\/\"><\/a><\/div><div class=\"eael-entry-thumbnail \">\n                <img decoding=\"async\" width=\"334\" height=\"334\" src=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/uaxactun-4-1.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-16306\" alt=\"Restos arqueol\u00f3gicos de una antigua ciudad en las ruinas de un sitio prehisp\u00e1nico en M\u00e9xico, muestra vestigios hist\u00f3ricos y culturales en un entorno natural verde y selv\u00e1tico.\" srcset=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/uaxactun-4-1.webp 334w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/uaxactun-4-1-300x300.jpg 300w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/uaxactun-4-1-150x150.jpg 150w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/uaxactun-4-1-75x75.webp 75w\" sizes=\"(max-width: 334px) 100vw, 334px\" \/>\n            <\/div>\n        <\/div><div class=\"eael-entry-wrapper\"><header class=\"eael-entry-header\"><h2 class=\"eael-entry-title\"><a class=\"eael-grid-post-link\" href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/uaxactun-el-legado-astronomico-y-cultural-de-los-mayas-en-el-corazon-del-peten\/\" title=\"Comunidad y sitio maya Uaxact\u00fan, en Pet\u00e9n figura en la lista Best Tourism Villages de la ONU\">Comunidad y sitio maya Uaxact\u00fan, en Pet\u00e9n figura en la lista Best Tourism Villages de la ONU<\/a><\/h2><\/header><div class=\"eael-entry-content\">\n                        <div class=\"eael-grid-post-excerpt\"><a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/uaxactun-el-legado-astronomico-y-cultural-de-los-mayas-en-el-corazon-del-peten\/\" class=\"eael-post-elements-readmore-btn\">CONOCE SU HISTORIA <\/a><\/div>\n                    <\/div><\/div><\/div>\n        <\/div>\n    <\/article><article class=\"eael-grid-post  eael-post-grid-column eael-pg-post-9129 category-pueblos-de-guatemala\" data-id=\"9129\">\n        <div class=\"eael-grid-post-holder\">\n            <div class=\"eael-grid-post-holder-inner\"><div class=\"eael-entry-media\"><div class=\"eael-entry-overlay fade-in\"><i class=\"far fa-hand-pointer\" aria-hidden=\"true\"><\/i><a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/pueblo-tzutujil-se-cobija-en-el-lago-atitlan-hace-mas-de-7-siglos\/\"><\/a><\/div><div class=\"eael-entry-thumbnail \">\n                <img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1-1024x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-9521\" alt=\"Gente ind\u00edgena con trajes tradicionales y paisaje monta\u00f1oso al fondo, reflejando cultura y tradici\u00f3n en M\u00e9xico.\" srcset=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1-1024x1024.webp 1024w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1-300x300.webp 300w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1-150x150.webp 150w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1-768x768.webp 768w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1-75x75.webp 75w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1-750x750.webp 750w, https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1.webp 1066w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\n            <\/div>\n        <\/div><div class=\"eael-entry-wrapper\"><header class=\"eael-entry-header\"><h2 class=\"eael-entry-title\"><a class=\"eael-grid-post-link\" href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/pueblo-tzutujil-se-cobija-en-el-lago-atitlan-hace-mas-de-7-siglos\/\" title=\"Pueblo Tz&#8217;utujil lleva m\u00e1s de 700 a\u00f1os en las riberas del  lago de Atitl\u00e1n\">Pueblo Tz&#8217;utujil lleva m\u00e1s de 700 a\u00f1os en las riberas del  lago de Atitl\u00e1n<\/a><\/h2><\/header><div class=\"eael-entry-content\">\n                        <div class=\"eael-grid-post-excerpt\"><a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/pueblo-tzutujil-se-cobija-en-el-lago-atitlan-hace-mas-de-7-siglos\/\" class=\"eael-post-elements-readmore-btn\">CONOCE SU HISTORIA <\/a><\/div>\n                    <\/div><\/div><\/div>\n        <\/div>\n    <\/article><\/div>\n            <div class=\"clearfix\"><\/div>\n        <\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>En la actualidad la semilla de Tul es resguardada y cuidada por las manos de artesanos guatemaltecos. En las profundidades de los humedales, lagunas y r\u00edos de Guatemala crece una planta acu\u00e1tica ancestral conocida como tule o tul (Schoenoplectus spp.), cuyas semillas han sido redescubiertas por su valor cultural, ecol\u00f3gico y artesanal. Esta planta, con [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":19,"featured_media":35996,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_eb_attr":"","footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-35995","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guate-nuestra"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t<!-- All in One SEO Pro 4.9.6.2 - aioseo.com -->\n\t<meta name=\"description\" content=\"En el Popol Vuh, los Tz&#039;utujil son llamados Ajtziquinahay (los de la casa del p\u00e1jaro). Se asentaron en junto al volc\u00e1n San Pedro y de all\u00ed se extendieron.\" \/>\n\t<meta name=\"robots\" content=\"max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n\t<meta name=\"author\" content=\"Edwin Castro\"\/>\n\t<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/pueblo-tzutujil-se-cobija-en-el-lago-atitlan-hace-mas-de-7-siglos\/\" \/>\n\t<meta name=\"generator\" content=\"All in One SEO Pro (AIOSEO) 4.9.6.2\" \/>\n\n\t\t<link rel=\"preconnect\" href=\"https:\/\/fonts.googleapis.com\" crossorigin>\n<link rel=\"preconnect\" href=\"https:\/\/fonts.gstatic.com\" crossorigin>\n\t\t<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:site_name\" content=\"SoyMigrante.com REVISTA \u2013 Nuestra misi\u00f3n es reconocer y dignificar al migrante.\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:title\" content=\"Pueblo Tz&#039;utujil lleva 700 a\u00f1os en la ribera del lago Atitl\u00e1n\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:description\" content=\"En el Popol Vuh, los Tz&#039;utujil son llamados Ajtziquinahay (los de la casa del p\u00e1jaro). Se asentaron en junto al volc\u00e1n San Pedro y de all\u00ed se extendieron.\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/pueblo-tzutujil-se-cobija-en-el-lago-atitlan-hace-mas-de-7-siglos\/\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1.webp\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:secure_url\" content=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1.webp\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1066\" \/>\n\t\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1066\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-09-20T17:10:12+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-11-02T19:57:25+00:00\" \/>\n\t\t<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/soymigrantecom\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:site\" content=\"@SoyMigrante_com\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:title\" content=\"Pueblo Tz&#039;utujil lleva 700 a\u00f1os en la ribera del lago Atitl\u00e1n\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:description\" content=\"En el Popol Vuh, los Tz&#039;utujil son llamados Ajtziquinahay (los de la casa del p\u00e1jaro). Se asentaron en junto al volc\u00e1n San Pedro y de all\u00ed se extendieron.\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@SoyMigrante_com\" \/>\n\t\t<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1.webp\" \/>\n\t\t<!-- All in One SEO Pro -->\r\n\t\t<title>Pueblo Tz'utujil lleva 700 a\u00f1os en la ribera del lago Atitl\u00e1n<\/title>\n\n","aioseo_head_json":{"title":"Pueblo Tz'utujil lleva 700 a\u00f1os en la ribera del lago Atitl\u00e1n","description":"En el Popol Vuh, los Tz'utujil son llamados Ajtziquinahay (los de la casa del p\u00e1jaro). Se asentaron en junto al volc\u00e1n San Pedro y de all\u00ed se extendieron.","canonical_url":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/pueblo-tzutujil-se-cobija-en-el-lago-atitlan-hace-mas-de-7-siglos\/","robots":"max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1","keywords":"","webmasterTools":{"miscellaneous":"&lt;link rel=\"preconnect\" href=\"https:\/\/fonts.googleapis.com\" crossorigin&gt;\n&lt;link rel=\"preconnect\" href=\"https:\/\/fonts.gstatic.com\" crossorigin&gt;"},"schema":null,"og:locale":"es_ES","og:site_name":"SoyMigrante.com REVISTA \u2013 Nuestra misi\u00f3n es reconocer y dignificar al migrante.","og:type":"article","og:title":"Pueblo Tz'utujil lleva 700 a\u00f1os en la ribera del lago Atitl\u00e1n","og:description":"En el Popol Vuh, los Tz'utujil son llamados Ajtziquinahay (los de la casa del p\u00e1jaro). Se asentaron en junto al volc\u00e1n San Pedro y de all\u00ed se extendieron.","og:url":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/pueblo-tzutujil-se-cobija-en-el-lago-atitlan-hace-mas-de-7-siglos\/","og:image":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1.webp","og:image:secure_url":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1.webp","og:image:width":1066,"og:image:height":1066,"article:published_time":"2024-09-20T17:10:12+00:00","article:modified_time":"2024-11-02T19:57:25+00:00","article:publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/soymigrantecom","twitter:card":"summary_large_image","twitter:site":"@SoyMigrante_com","twitter:title":"Pueblo Tz'utujil lleva 700 a\u00f1os en la ribera del lago Atitl\u00e1n","twitter:description":"En el Popol Vuh, los Tz'utujil son llamados Ajtziquinahay (los de la casa del p\u00e1jaro). Se asentaron en junto al volc\u00e1n San Pedro y de all\u00ed se extendieron.","twitter:creator":"@SoyMigrante_com","twitter:image":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/tzutujil-2-1.webp"},"aioseo_meta_data":{"post_id":"35995","title":null,"description":null,"keywords":null,"keyphrases":{"focus":{"keyphrase":"semilla de tul","score":74,"analysis":{"keyphraseInTitle":{"score":9,"maxScore":9,"error":0},"keyphraseInDescription":{"score":9,"maxScore":9,"error":0},"keyphraseLength":{"score":9,"maxScore":9,"error":0,"length":3},"keyphraseInURL":{"score":5,"maxScore":5,"error":0},"keyphraseInIntroduction":{"score":3,"maxScore":9,"error":1},"keyphraseInSubHeadings":{"score":3,"maxScore":9,"error":1},"keyphraseInImageAlt":{"score":3,"maxScore":9,"error":1},"keywordDensity":{"type":"best","score":9,"maxScore":9,"error":0}}},"additional":[{"keyphrase":"Semilla de tul","score":73,"analysis":{"keyphraseInDescription":{"score":9,"maxScore":9,"error":0},"keyphraseLength":{"score":9,"maxScore":9,"error":0,"length":3},"keyphraseInIntroduction":{"score":3,"maxScore":9,"error":1},"keyphraseInImageAlt":{"score":3,"maxScore":9,"error":1},"keywordDensity":{"type":"best","score":9,"maxScore":9,"error":0}}}]},"primary_term":null,"canonical_url":null,"og_title":null,"og_description":null,"og_object_type":"default","og_image_type":"default","og_image_url":null,"og_image_width":null,"og_image_height":null,"og_image_custom_url":null,"og_image_custom_fields":null,"og_video":"","og_custom_url":null,"og_article_section":null,"og_article_tags":null,"twitter_use_og":false,"twitter_card":"default","twitter_image_type":"default","twitter_image_url":null,"twitter_image_custom_url":null,"twitter_image_custom_fields":null,"twitter_title":null,"twitter_description":null,"schema":{"blockGraphs":[],"customGraphs":[],"default":{"data":{"Article":[],"Course":[],"Dataset":[],"FAQPage":[],"Movie":[],"Person":[],"Product":[],"ProductReview":[],"Car":[],"Recipe":[],"Service":[],"SoftwareApplication":[],"WebPage":[]},"graphName":"none","isEnabled":true},"graphs":[]},"schema_type":"default","schema_type_options":null,"pillar_content":false,"robots_default":true,"robots_noindex":false,"robots_noarchive":false,"robots_nosnippet":false,"robots_nofollow":false,"robots_noimageindex":false,"robots_noodp":false,"robots_notranslate":false,"robots_max_snippet":"-1","robots_max_videopreview":"-1","robots_max_imagepreview":"large","priority":null,"frequency":"default","local_seo":null,"seo_analyzer_scan_date":"2025-10-09 05:50:21","breadcrumb_settings":null,"limit_modified_date":false,"reviewed_by":"0","open_ai":"{\"title\":{\"suggestions\":[],\"usage\":0},\"description\":{\"suggestions\":[],\"usage\":0}}","ai":null,"created":"2025-06-10 18:16:32","updated":"2026-02-05 00:54:13"},"aioseo_breadcrumb":"<div class=\"aioseo-breadcrumbs\"><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t<a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\" title=\"Home\">Home<\/a>\n<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\t<a href=\"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/category\/guate-nuestra\/\" title=\"Guate Nuestra\">Guate Nuestra<\/a>\n<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb-separator\">\u00bb<\/span><span class=\"aioseo-breadcrumb\">\n\tSemilla de Tul: un valioso recurso ambiental es rescatado en el Lago de Atitl\u00e1n\n<\/span><\/div>","aioseo_breadcrumb_json":[{"label":"Home","link":"https:\/\/soymigrante.com\/revista"},{"label":"Guate Nuestra","link":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/category\/guate-nuestra\/"},{"label":"Semilla de Tul: un valioso recurso ambiental es rescatado en el Lago de Atitl\u00e1n","link":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/semilla-de-tul-un-valioso-recurso-ambiental-es-rescatado-en-el-lago-de-atitlan\/"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35995","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35995"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35995\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36049,"href":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35995\/revisions\/36049"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35996"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soymigrante.com\/revista\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}